Eugenia Popescu-Judetz is an ethnomusicologist and art historian with foremost expertise in Turkish musical writings and performing arts of the Ottoman period. Adjunct Professor and Museum Consultant to Duquesne University in Pittsburgh, Pennsylvania, she has taught courses in the folk music and performing arts of Eastern Europe and Turkey. She is the author of several monographs and essays on Turkish music sources and Romanian folk arts.

Basından

Bükreş'ten Istanbul'a 1970'li senelerin başında trenle bir Romen hanım geldi. Adı, Eugenia Popescu-Judetz'di ve sadece 10 dolar vardı cebinde... Eşyalarını Sirkeci'de bir otele yerleştirdi, hemen Beyazıt taraflarındaki küçük bir kütüphaneye gitti... 200 küsur senelik bir elyazmasını çıkarttırdı, kitabı ibadet edercesine inceleyip iade etti... Elyazması, 17. asırda yaşamış bir Romen prensinin, Dimitrius Kantemir'in eseriydi. Tarihten müziğe, felsefeden coğrafyaya kadar hemen her sahada ciltler dolusu kitap yazmış, bu yüzden politikacıdan çok bilgin diye isim yapmıştı Kantemir... Romen hanımın ayağının tozuylagörmeye gittiği yazma da bunlardan biriydi: O dönem Türk Müziği'nin belki de en önemli kaynağı, "Kitabu'l-Musiki Alâ Vechi'l Hurufat"...

Popescu-Judetz, memurdan yazmanın mikrofilminin kaça malolacağını sordu, sonra kütüphaneden çıkıp o taraflardaki tercüme bürolarını dolaştı... Birkaç dil biliyordu, mikrofilmi yaptırabilmek için paraya ihtiyacı vardı ve haftalarca bir dilden öbürüne tercümeler yapıp para biriktirdi... Hem otelin masrafını, hem de mikrofilmin maliyetini çıkarttı ve filmi çantasına koyup memleketine döndü... Ama küçük bir eksiğiyle: Son sayfayı alamamıştı, zira cebindeki son kuruşa kadar vermiş ve o sayfa için ödeyecek parası kalmamıştı... Oturup kopye etti son yaprağı...

Tarih ve müzikoloji âlemi, yazarının adıyla özdeşleşip "Kantemiroğlu" diye bilinen kitabın muhteviyatından, Istanbul'dan memleketine dönen Popescu-Judetz'in 1973'te Bükreş'te yaptığı yayınla haberdar oldu... Kitap, o tarihten bu yana sahasının klasik kaynaklarından biri sayılıyor...

Şimdi Amerika'da yaşayan, Pittsburg'daki Duquesne Üniversitesi'nde ders veren Madam Popescu-Judetz, bugünlerde Türkiye'de... "Türk Musiki Kültürünün Anlamları" isimli son kitabının İngilizcesiyle Türkçesinin aynı anda yayınlanması münasebetiyle Istanbul'a geldi... Bu sefer de her gelişinde yaptığını yapıyor, sabahtan akşama kadar elyazması kütüphanelerini dolaşıyor...

Popescu-Judetz'in kitabında, üç uzun makale var: Türk Müziği'nde nota yazım türleri, müziği konu alan elyazmalarındaki metinlerarası ilişki ve mehterin geçmişteki siyasi rolü... Geçen gün okumayı bitirdiğimde birçok yeni bahis öğrendiğim için memnundum ama biraz da buruklaşmıştım doğrusu... Zira bizim çoktan yapmış olmamız gereken araştırmaları Amerika'da yaşayan bir Romen bizim için ve hatta zevkine yapıyor, üstelik bu çabalarından beş kuruş kazanmıyor, aksine cebinden harcıyordu. Üniversitelerimizde hâlâ bir "müzik tarihi" kürsüsü kuramadık, "müzik bilimi" demek olan "müzikoloji"de emeklemenin bile gerisindeyiz ve daha da acısı, doğduğumuzda kulağımıza okunan ezanın yahut işittiğimiz ilk ninninin sırrını bile başkalarından öğreniyoruz...
(Murat Bardakçı, Hürriyet, 17 Kasım 1996)

Kitaptan Bir Bölüm

The volume at hand developed initially out of my continuous preoccupation with the written materials on music from the Ottoman period and the overall production of meanings in Turkish musical culture by and large. It is comprised of three essays which deal with the conceptual dimensions of music reflected in modes of thought, forms of externalization and their interrelations in the quest of cultural complexity. The essays draw upon the discussion of the concepts underlying the substance of each specific topic, and pursue the implications acquired with the changes in signification. Meanings operate in contexts and are determined by lesser or more complex notions people attach to things. In Turkish musical culture they bear the emphasis of a distinctive involvement condensed through achieved changes in the course of various epochs.