"Müziği Okumak" isimli bu kitap, İrkin Aktüze'nin 1985 yılından günümüze kadar Uluslararası İstanbul Festivali'nin program kitapları için yaptığı parça açıklamalarını temel almaktadır. İrkin Aktüze ayrıca festival için yapılan, ancak program değişikliği nedeniyle yayınlanmayan, çeşitli özel konserler ile radyo yıllarında hazırladığı programları ve besteciler için önemli gördüğü bazı eserlerin yanı sıra Türk bestecilerinin radyolarımızda, plaklarda ve konserlerde seslendirilen eserlerini de alarak kitabı zenginleştirdi. Kısa ya da ayrıntılı özgeçmişler, bestecilerle ilgili kitaplarda bulunabileceğinden, 400 kadar bestecinin solo, oda müziği, orkestral, vokal, koral gibi her türde eserinin açıklamalarını içeren ve bu nedenle de çok geniş kapsamlı olan Müziği Okumak'ta, bestecinin yaşamındaki yeri ve bestelenmesinde etkin olan olayları ya da duyguları anlatmayı yeğlerken, az çalınan ve az tanınan besteciler için de birer özgeçmiş verildi.

Eserin bu cildinde yer alan besteciler:
Ablinger, Adams, Aguado, Akın, Akses, Albeniz, Albinoni, Albrici, Alfano, Alfonso, Alnar, Altenburg, Anderson, André, Arel, Arne, Arnold, Atterberg, Ayala, Bacarisse, Bach, Balakiref, Baran, Barber, Barrios, Bartók, Başeğmezler, Beethoven, Bellini, Berg, Berio, Berkeley, Berlioz, Bernstein, Bertoni, Bizet, Bloch, Boccherini, Boismortier, Boito, Bolling, Bonnet, Borodin, Boulez, Boyce, Böhm, Brahms, Briccialdi, Britten, Brosse, Brouwer, Bruch, Bruckner, Bull, Busoni, Buxtehude, Byrd.

BASINDAN

Türk yayıncılığının en eksik yönü bence referans kitaplarıdır. Her kitapçıya girdiğimde de Türkçe başvuru kitaplarının azlığı ya da yokluğuna şaşırırım. Oysa Fransa'da kitapçıya girdiğinizde, "Larousse" ve "Petit Robert"in duvarlar dolusu sözlük ve ansiklopediklerini görmek ayrı bir zevktir: Her konuda sözlük vardır bu duvarlarda, dilin sürekli gelişen ve değişen yapısına ayak uyduran düzeltilmiş, yeni eklemeler yapımış baskılarda, gastronomi, müzik, zooloji, edebiyat, şarap ve daha bir sürü konuda renkli-resimli kitaplar görürsünüz. Başvuru kitaplarını tanımlamak çok kolay değildir aslında. Sözlüklerin yanı sıra, antolojiler ve bir dönem ya da akım hakkında detaylı bilgi veren kitapların hepsi girer bu kategoriye, ayrıca bir yazarın tüm eserlerinin derlenmiş baskıları da referans kitabı sayılabilir, çünkü o konuda istenilen bilgiye ulaşmak kolaydır bunlarda.
Bir zamanların çok sevilen felsefe ve antropoloji sözlüklerinin yayımcısı Remzi Kitapları, son yıllarda daha az referans kitabı basar oldu. Piyasaya baktığımızda sanki yayınevlerini birbirlerinden ayıran fazla bir özellik kalmadı. Yayınevlerinin benzer türlerde kitap basmalarının tabii başlıca nedeni uzmanlaşmış yayıncılıkla maddi olarak ayakta duramamaları, çok satanlar listesinde kitapları bulunmayan yayınevlerinin zorlukla para kazandıkları gerçeği piyasayı mutlaka yönlendiriyor. Yayıncılık alanına Yapı Kredi ve İş Bankası gibi büyük bankaların, ya da Koç Holding gibi büyük şirketlerin girmesi en başta bende, çok bedelli referans kitaplarına yönelecekleri umudu doğurmuştu, fakat henüz bunu gerçekleştiren bir yayıncı olmadı.
Bütün bu referans kitaplarına özgü şeklindeki giriş, yeni çok güzel bir çalışmanın tanıtımını yapmak için. Birkaç yıl önce yayımlanan Evin İlyasoğlu'nun "Zaman İçinde Müzik" kitabının ardından İrkin Aktüze'nin "Müziği Okumak" sadece müzik çevrelerinde değil çok daha geniş okuyucu kitlesinde önemli bir boşluğu dolduracaktır.
"Müziği Okumak" geçen hafta Pan Yayınları tarafından piyasaya sürüldü ve hemen müzik çevrelerinde ilgiyle karşılandı. Senelerdir İstanbul Müzik Festivali'nin kapsamlı programının yazarı olan İrkin Aktüze güzel bir çalışmaya bu yazıları derlemiş ve bazı bestecilerin yaşam öyküsünü ekleyerek kapsamlı bir besteciler sözlüğü oluşturmuş.
Kitapta Bach gibi çok bilinen bestecilerin yaşamöyküleri başka kaynaklarda bulunabileceği için verilmemiş, fakat Vincenzo Albrici gibi az tanınan bestecilerin eserleri ve yaşamöyküsü anlatılmış. Böyle bir kitap, özellikle altı cilt tamamlandığında, konser ve opera izleyicileri için çok iyi bir başvuru kitabı olacak. Klasik müzik dinleyicisi özellikle müzik konusunda bilgilendirilmeyi isteyen bir sanat tüketicisidir, konserlerde dağıtılan program notlarını dikkatle okurlar. Bir konsere gitmeden önce çalınacak eserler hakkında bilgi edinmek, müziği farklı dinlemeyi sağlayacağı için vazgeçilmezdir. Bestecinin o eseri yazdığında neler yaşadığı, kimlerden etkilendiği, neler ifade etmek üzere yaratıcılığını kullandığı, hepsi eserin içinde saklıdır, fakat müziğin içindeki bu gizli noktaları bulmak doğru bilgiyle kolaylaşır, aksi takdirde sadece müzikal temalar duyulur, bunlar ne kadar hoş olsa da müziğin ötesinde anlama ulaşmanın keyfi olmadığından eksik kalır.
İrkin Aktüze'nin bu çalışması önemli bir müzik başvuru kitabı olarak kütüphanelerde yer alacak. Başka konularda da bu başvuru kitaplarının çoğalmasını ummaktan başka bir şey kalmıyor okuyuculara.
Asuman Kafaoğlu-Büke, Cumhuriyet Kitap Eki, 4 Temmuz 2002, s. 23.